یکشنبه 24 دی 1396

گرگ و گله

   نوشته شده توسط: خرم سعیدی    

« گرگ و گله »

دُو پَهلی وِ شَوگارِ شَه رَهده
گرگ خیال، وِ گله زَی
وِ ترس اَرباو
شَولیز وُ شَوچرِ وِ تَش کشی شُون
گیوه و چوقانِ سر قاش نا، نُتم اَوی
گرگ وُ میش صُو،
هُلا تَشِ ری وِ ری آسمون
حلا،تنه مَنِه وُ اَرباو 
گله من قاش وِ خَو.
#خرم_سعیدی زمستا۹۵ خورشیدی
Ayapir2.ir


برچسب ها: خرم سعدی ، شعر نو محلی ، شعر نو لری بختیاری ، شعرنو بختیاری ، گرگ و گله ،

چهارشنبه 20 اردیبهشت 1391

دایل بی دَنگ وُ دُنگ

   نوشته شده توسط: خرم سعیدی    نوع مطلب :شعر محلی بختیاری ،

دایل بی دَنگ وُ دُنگ

                            تقدیم به "دایل ایل" به مناسبت کوچ بهاره

مِهروون تَر1 دایه2      1- مهربانتر 2- در زبان بختیاری به مادر دایه نیز می گویند.(مثل دایه مهربان تر از مادر)

بَره وُ بیگ1 وِ کُولِس2          1-بزغاله 2- به کمرش( س شناسه ضمیر شخصی)

لَچه هاس1 وِ سَرِ پاس2           1- کفش پاره نامرغوب 2-پای افزاری که پاشنه آن را نکشیده باشند.

وِ رَهِ شاهیِ شاهُونِ نِها1            1-باز مانده راه شاهی که از منطقه "سر راک" می گذرد.

اِ کَشی1 خُن2 بالا                       1-می کشید ( اِ شناسه ماضی استمراری ) 2- خودش

لَچَکِس1 کُهنه وُ چی2 مَرتِ3 دِلس4     1-لچک 2- مثل 3- پرده نازک 4- دلش

جُوِه1 پُر پَهرو2 وُ لارس3 پیدا            1- پراهن 2-  پر از  وصله 3- بدن    

کِندِ مِرکا1 سیلا 2                                     1- انتهای آرنج 2- سوراخ

وُ یه1 شَولار یَلا 2داشت وِ پا             1- یک 2- شلوار نازک(بر عکس شلوار قر که چند لایه است )

یَه لِورگ باد اُوی1                                     1- نسیمی وزید

پیتنی 1رَختِ 2هُنه3                          1-پیچاند ( ی شناسه سوم شخص ماضی ) 2-لباس 3-او را(ه ضمر فاعلی)

خُنه1 جَم کِرد 2دالُو3                          1- خودش را 2-جمع کرد 3- پیر زن

دینِ1 مال رَه2 اِ  رَه3                         1- دنبال 2-راه 3- می رفت

*****

مُو 1نَوِردُم طاقت2                            1- من 2- تحمل نداشتم

تُند کِردُم مُو وِ پا1                                1- به حرکتم شتاب دادم

فِرز1 رَهدُم2 وِ وَرِ3 پوزه4 خَلی سَر بالا 1- چالاک 2- رفتم 3- پشت 4- دماغه

تا بِرِه1 تُند وِ ویرُم2 غَمِ دَردینه خُوم3           1-برود 2- یادم 3- خودم

گُودم1 اَی زَئم2 دِلُم غَم تُو مَخور             1- گفتم 2- زخم

مُولُم1 دِه2                                                        1- امان ، مهلت2- بده

*****

مِهروون تَر دانِ

باز دیدُ م  وِ جِلَو

سینه کَش کُوه اِی رَه1                            1- می رفت

رَنگِ ریس1 اَفتوِ2 بی قَیت3 دُزی4     1- رخسار 2-آفتاب 3-بی احساس 4- دزدید

جُورِ گِل جا کُهِ برف1                           1- مثل گِلِ جامانده از کوه برف(نهایت سیاهی)

بَسه بی1 تَهدِه2 کُرِس3 هُو مِنِ کُول4    1- بسته بود 2-نوعی گهواره3- پسرش 4- کمر

دو سه تا مرغ وُ خروس مِن1 وَردِل2         1-میان 2- قسمت جلوی سینه

کُچ کُچو1 ، بُونگ بِکِرد2 وا سِیَلس3        1- صوتی برای فراخوندن سگ 2- صدا کرد 3=سگ هایش

کِه نَمَهنِن1 دیندا2                                 1- نمانند 2- عقب ( تا فاصله نگیرند و گم شوند)

*****

سَرِ1 تَهدِه سَر راک2 ،  1- بالای 2-نام مطقه ای نیمه سخره ای در شمال شرقی دشت ایذه

سَوزِ پا1 ، تا کِه نَه کُفنی2 وُ دِهون واز نَکِرد3     1-نگهبان علف های 2-سرفه3-دهانش را باز نکرد

بِگُودُم1 کِل دَهوله2                        1- تصور کردم 2- متر سک

مِن وَرِس بی1 یَه قَوا شِره دِره2              1- به تن داشت 2- لباس پاره

چَپُقِس چاق بِکِرد1                                  1- چپقش را روشن کرد

شَو کُلَه1 نِه تَمنی2                          1- نوعی کلاه نمدی زرد رنگ2- تپاند

چُونِه دِر دا وِ هَوا1 اِی غارنی2         1- چوب دستی اش را در هوا چرخاند2- داد می زد

وای وِ حاّلِ هُو کِه 1                       1- بدا به حال کسی که

بِخورِه سَوزِه مُو نِه .1                   1-  ( گله اش )علف های مرا بخورد

دالُوی1 حُشکالُو 2                          1- پیر زن 2- تکیده و لاغر

پوز بَسه 1کِه بِزیسِه سِسبُو2        1- جلوی دهانش بسته بود 2- نوعی حشره بهاره است که در گلو یا بینی تخم گذاری می کند . شخصی که دچار این بیماری بشود دچار سرفه های شدید و آبریزش می شود .....

چَند تَرکه مِنِ دَس

تُندِ تُند اِی کُفنی1                              1- سرفه

تُلُوی1 بُز جِلَوس هَی اِی رَه2          1- تعدادی اندک2- داشت می رفت

وِ نِها تَر وِینو1                                    1- جلو تر از این ها

چَند تا شَلِه1 وُ چَند حُورجینِ2 سُور3         1- نوعی وسیله حمل بار رو باز دو لختی که روی حیوان می گذارند و وسایل قابل حمل را در آن می گذارند. 2- خورجین 3-سرخ رنگ ( حور سور ضرب المثل است.)

بار بیدِن وِ خَر وُ نُو پالُون1                     1- خری که تازه باری شده باشد.

وِ ترات1 اِی رَهدِن2                               1- در حال تاختن 2- می رفتن

*****

دُودَر° اَفتَو وِ خِجالت دایَل1                     1- مادران

پُشتِ کُه قایِم اَوی1 وُ اَو اَوی2                1- پنهان شد 2- آب شد

مال1 بار وَندِ2 کِلِ3 چَش خاتی4               1-واحدی از چند خانواده عشایری 2- اقامت موقت 3- کنار 4- نام محلی در راه عشایر کوچ رو بختیاری حدود بیست کیلو متری شمال شرقی ایذه .

دایَلُون1 باز2 وِرسانِه وِ پا3                  1- مادران 2- دوباره 3-بلند شدند

تَکَل وُ سُرفِه1 نِهانِه سَرِ پا2         1- ابزار و وسایل پخت نان 2-بر پا کردند

وُ یَکی چالِه کَنه

یَکی دِی1 پُشتِهِ هیمه2 بِنِهادِه سَرِ کُول3          1- دیگری 2-هیزم 3-روی دوش

اُو یَکی1 مَشک نِهادِه2 گِلِ اَووارِ3 سیا        1- دیگری 2-گذاشته 3-نواری بافته شده از مو یا پشم برای بستن و حمل و نقل بار

دالُو پیر بِرُندِه1 ماپیل2                                  1- بر داشته 2- ابزاری تیز برای در آوردن ریشه گیاهان از زیر زیر زمین

تا بِچینه یَه کَمی کَنگَرِ تَهر1 مینِ بِکال2 .     1- نو رسیده 2- زمین شخم خورده

شَو1 مِن آیینه اَو2، اِوارازنیده خُوسِ3      1-شب 2-آب 3- خوذش را آرایش می کرد

لَچکِه نا مِنِ سَر1                          1- (شب لچک از ستاره دوزی شده را به سر گذاشت)

مَه کِه بی ساز اِرصقی1 بِنِها سَر بالا2       1- می رقصید 2- بالا می آمد

تا کُنه شاد  دِلِ دَردینِه اِی دایَلِ مال

*****

وا خُومُم اَی گَویل

سَرِ کِردِیمِ وِ بَرف

خُونِه زَیدیمه وِ خَوِ بی دَردی

بِیِل آخِر بِزَنُم ، یَه کَم اِز حَرفِ دِلُم

شَرم دارُم کِه بِگُم                                                         

دایَل اِیدَورِ زَمُون هَم داین.

 

شهریار-اردی بهشت 91 (خرم)

 


برچسب ها: شعر لری بختیاری ، شعر نو محلی ، شعر محلی بختیاری ، دایل بی دَنگ وُ دُنگ ، خرم سعیدی ،